آخرین دستاوردها
خانه - دستاوردها و اختراعات - راکت آبی و خاکی فلق به تولید انبوه رسید + مشخصات و عکس

راکت آبی و خاکی فلق به تولید انبوه رسید + مشخصات و عکس

ایران یکی از کشورهای پیشرو در زمینه سامانه‎های راکتی سطح به سطح محسوب می‎شود که برخی از تسلیحات ایرانی مانند سلاح راکتی فجر-۵ با درخشش در دست رزمندگان مقاومت اسلامی فلسطین در آخرین حمله رژیم صهیونیستی به غزه شهرتی بیش از پیش یافتند. پیشتر نیز انواع مختلف راکت‌های توپخانه‌ای کارامدی خود را در جنگ‌های متعدد دیگری نیز اثبات نموده‌اند به طوری که در کشورهایی که امکان دستیابی به پیشرفته‌ترین سلاح‌های غربی را نیز دارند همچنان راکت‌های کوچک و بردکوتاه تا بلند در حال استفاده و حتی توسعه است. لازم به ذکر است در این گزارش منظور از راکت‌های برد بلند یا برد کوتاه، بیانی مقایسه‌ای با یکدیگر بوده در حالی که دور بردترین راکت‌ها در مقایسه با موشک‌های بالستیک همانند شهاب-۳، کوتاه‌برد محسوب می‌شوند.

این راکت‌ها در مقایسه با گلوله‌های توپ به دلایلی همچون یکپارچه بودن خرج پرتاب و محموله در یک بدنه، شلیک از پرتابگرهای چند لوله، امکان ایجاد حجم آتش با یک پرتابگر در فاصله زمانی کوتاه و وزن کمتر پرتابگر در مقایسه با توپ‌های کششی و خودکششی مزیت‌های ویژه خود را دارند. در این گزارش ضمن مروری بر راکت‌های مختلف ساخت ایران بیشتر به دو راکت کمتر شناخته شده فلق-۱ و ۲ نیز می‌پردازیم. کوتاه بردترین راکت توپخانه‌ای ایران که از آن با نام‌های مختلف فجر-۱ و حاصب یاد می‌شود ۱۸ کیلوگرم جرم داشته و سرجنگی ۷٫۹ کیلوگرمی خود را به برد ۸٫۳ کیلومتر می‌رساند. بیشترین سرعت این راکت ۳۷۵ متر بر ثانیه بوده و با توجه به نداشتن بالک برای پایدار شدن تنها با بهره‌گیری از دوران با نرخ بسیار بالا حول محور طولی خود، پایدار می‌شود. بیشینه سرعت دورانی نمونه‌های خارجی مشابه این راکت ۲۲ هزار دور بر دقیقه معادل حدود ۳۶۶ دور بر ثانیه است.

لحظه شلیک راکت 107 میلیمتری فلق از پرتابگر 12 فروندی خودروی سفیر

لحظه شلیک راکت ۱۰۷ میلیمتری فلق از پرتابگر ۱۲ فروندی خودروی سفیر

این راکت در نیروهای مسلح ایران از پرتابگرهای مختلفی شلیک می‌شود که پرکاربردترین آنها پرتابگر ۱۲ فروندی مستقر بر خودروهای راهکنشی و پرتابگر ۱۱ فروندی مستقر بر قایق‌های تندرو از جمله ذوالفقار است.

پرتابگر 11 فروندی راکت 107 میلیمتری فلق روی شناور تندرو سراج

پرتابگر ۱۱ فروندی راکت ۱۰۷ میلیمتری فلق روی شناور تندرو سراج

لحظه شلیک راکت 107 میلیمتری فلق از پرتابگر 11 فروندی قایق هجومی شهاب

لحظه شلیک راکت ۱۰۷ میلیمتری فلق از پرتابگر ۱۱ فروندی قایق هجومی شهاب

پس از کالیبر ۱۰۷ میلیمتر انواع راکت‎های ۱۲۲ میلیمتری آرش قرار دارند. اما در آخرین اطلاعات منتشر شده این راکت‌ها در سه نوع معمولی، برد کاهش یافته و برد افزایش یافته معرفی شده‌اند که در این گزارش به همین اطلاعات استناد نموده‌ایم. به جز برد، در طول، وزن، سرعت و سرجنگی نیز بین این نمونه‌ها اختلاف وجود دارد که کاربرد آنها برای اهداف مختلف را توجیه می‌کند. برد این راکت‌ها از ۱۲ کیلومتر برای آرش بردکوتاه تا ۴۰ کیلومتر برای آرش با برد افزایش یافته است. نمونه معمولی این خانواده نیز برد ۲۱ کیلومتر دارد که مشابه نمونه‌های خارجی راکت‌های ۱۲۲ میلیمتری است. بیشینه سرعت این راکت‌ها نیز به ترتیب برد  آنها ۵۳۰، ۷۱۰ و ۱۱۰۰ متر بر ثانیه بوده و همگی آنها قابلیت شلیک از پرتابگرهای معمولی راکت‌های ۱۲۲ میلیمتری را دارند.

لحظه بارگذاری راکت 122 میلیمتری فلق بر روی پرتابگر 40 فروندی

لحظه بارگذاری راکت ۱۲۲ میلیمتری فلق بر روی پرتابگر ۴۰ فروندی

پر کاربردترین پرتابگر این راکت‌ها یک سامانه ۴۰ لوله مستقر بر کامیون است. همچنین پرتابگر ۸ لوله مستقر بر خودروی تاکتیکی نیز دیگر پرتابگر شناخته شده این سلاح بوده که در اختیار نیروهای حزب الله لبنان در جنگ ۳۳ روزه (تابستان سال ۲۰۰۶ میلادی) علیه رژیم صهیونیستی بسیار مفید واقع شده است. تعدادی از شناورهای تندور دریایی نیز به پرتابگرهای ۱۶ فروندی این راکت‌ها مجهز هستند.

پرتابگر 8 فروندی راکت 122 میلیمتری فلق

پرتابگر ۸ فروندی راکت ۱۲۲ میلیمتری فلق

شلیک راکت 122 میلیمتری فلق از پرتابگر 16 فروندی قایق آذرخش

شلیک راکت ۱۲۲ میلیمتری فلق از پرتابگر ۱۶ فروندی قایق آذرخش

نمونه‌های خارجی مشابه نمونه پایه راکت آرش که برد ۲۱ کیلومتر دارد در صورت شلیک با زاویه ۵۰ درجه به ارتفاع پروازی ۷۵۰۰ متر می‌رسند که در این زمان سرعت آن در حدود ۲۰۰ متر بر ثانیه است. احتمالاً این مشخصات پروازی سبب شده تا از این راکت در قالب پرتابگر ۸ فروندی رعد با مأموریت ضد بالگرد در کنار مأموریت عادی استفاده شود. این راکت‌ها از قیمت تمام شده بسیار پائینی برخوردار بوده و امکان تجهیز به فیوزهایی غیر از فیوز استاندارد ضربه‌ای را نیز دارند. خانواده راکت‌های فجر علاوه بر فجر-۱ با کالیبر ۱۰۷ میلیمتر که معرفی گردید شامل چند عضو دیگر نیز است. فجر-۲، فجر-۳، فجر-۵ و فجر-۵ دو مرحله‌ای سایر راکت‌های توپخانه‌ای ایرانی از خانواده فجر هستند. این راکت‌ها بزرگتر، دوربردتر و مخرب‌تر از راکت‌های فجر-۱ و آرش بوده و از پرتابگرهای ۱۲تایی برای فجر-۲ و ۳، ۴ تایی برای فجر-۵ و تک فروندی برای فجر-۵ دو مرحله‌ای شلیک می‌شوند.

راکت فجر-۳ یک پرتابه تک مرحله با کالیبر ۲۴۰ میلیمتر، طول ۵٫۲ متر و جرم ۴۰۷ کیلوگرم بوده و به برد ۴۳ کیلومتر می‌رسد. سرجنگی ۸۵ کیلوگرمی این سلاح قدرت تخریبی خوبی برای انهدام اهدافی چون مراکز فرماندهی و پشتیبانی، مراکز تجمع، پادگان‌ها، فرودگاه‌های نزدیک خطوط رزمی و سایر اهداف دارد. این راکت‌ها در دمای ۴۰-  تا ۵۰+ درجه سانتیگراد کار می‌کنند و به حداکثر سرعت ۹۳۰ متر بر ثانیه (به طور مثال یعنی طی مسافت مشهد-تهران در مدت ۱۶ دقیقه) می‌رسند. عمر انبارداری این راکت ۱۵ سال است. خودروی حامل پرتابگر ۱۲ تایی این راکت یک کامیون ۱۵ تنی بوده و تا ۵۷+ درجه به بالا و حدود ۹۰ درجه به طرفین قابلیت حرکت دادن پرتابگر را دارد. این پرتابگرها با تحرک بالا برای اجرای حجم آتش بالا و نسبتاً دقیق روی مواضع دشمن نقش مفیدی ایفا می‌کنند.

کامیون پرتابگر راکت فجر-3

کامیون پرتابگر راکت فجر-۳

تجهیز یگان‌های توپخانه‌ای به این راکت اندازها امکان پوشش منطقه‌ای نسبتاً وسیع را در مدت کوتاهی به وجود آورده و با توجه به سرعت مناسب خودروی حامل قدرت تحرک یگان‌های عملیاتی را به میزان زیادی افزایش داده و در عین حال آسیب پذیری واحدها در برابر آتش متقابل دشمن را کاهش می‌دهند. فجر ۵ نوع دور بردتر و مؤثرتری از خانواده فجر بوده که راکتی با کالیبر ۳۳۳ میلیمتر و جرم ۹۰۷ کیلوگرم با جرم ۱۷۵ برای سرجنگی است. این راکت ۶۴۸۵ میلیمتری در دمای ۴۰- تا+۵۰  کارکرده و به بیشترین برد ۷۵ کیلومتر می‌رسد. خودروی پرتابگر این راکت از همان نوع مربوط به راکت فجر-۳ است ولی با پرتابگر ۴ لوله‌ای است که تا ۵۷ درجه رو به بالا و ۴۵ درجه به طرفین است.

نوع دو مرحله‌ای از فجر ۵ نیز ۹٫۴ متر طول داشته، به صورت تک فروندی شلیک شده و پس از شتاب گرفتن توسط پیشران مرحله اول، این بخش جدا شده و پیشران مرحله دوم روشن می‌شود. گفتنی است پیشران مرحله اول این راکت قطر بیشتری نسبت به مرحله اصلی داشته و سرعت آن را تا حد زیادی افزایش می‌دهد به طوری که این موشک در زمان ۳۵ تا ۴۵ ثانیه به بیشینه برد خود می‌رسد. این راکت به برد نهایی ۱۸۰ تا ۱۹۰ کیلومتر رسیده و ارتفاع اوج آن ۵۸  است.

راکت دو مرحله‌ای فجر-5

راکت دو مرحله‌ای فجر-۵

خودروهای حامل راکت‌های فجر-۳ و فجر-۵ مجهز به آنتن‌های مخابراتی نیز هستند که برای ایجاد شبکه‌ای از پرتابگرها و تشکیل یک آتشبار هماهنگ به کار گرفته می‌شود. با این راهکنش، تأثیر عملیاتی این سلاح‌ها بسیار بالاتر رفته و علاوه بر ایجاد یک حجم آتش گسترده و مخرب، ضریب اطمینان از تخریب کلی اهداف نیز بیشتر می‌گردد. همچنین برای توزیع بهتر حجم آتش بر بخش‌های مختلف یک منطقه و اجرای یک هدفگیری سریع و هماهنگ با دریافت داده‌ها از مجموعه فرماندهی نیز اتصال داده‌ای این پرتابگرها بسیار راهگشا است.

شلیک راکت فجر-3 در رزمایش دریایی، آنتن مخابراتی روی پرتابگر راکت فجر-5

شلیک راکت فجر-۳ در رزمایش دریایی، آنتن مخابراتی روی پرتابگر راکت فجر-۵

یکی از آخرین تغییرات مربوط به راکت فجر-۵، تجهیز آن به سامانه هدایت است که از محصول این پروژه با نام موشک فجر-۵ یاد می‌شود. این سلاح در نمایشگاه اخیر دستاوردهای نیروی هوافضای سپاه به نمایش در آمد.

موشک فجر-5 در نمایشگاه دستاوردهای نیروی هوافضای سپاه

موشک فجر-۵ در نمایشگاه دستاوردهای نیروی هوافضای سپاه

درست است که مشخصاتی از آن اعلام نشده اما قطعاً افزودن یک سامانه هدایت به راکت سبب افزایش چشمگیر دقت آن در اصابت به هدف می‌شود. البته موشک فجر-۵ مذکور فاقد بالک‌های پایدارسازهای مدور در انتهای بدنه بوده و ۴ بالک کنترلی نزدیک به دماغه آن مشاهده می‌شود. با توجه به ابعاد این بالک‌ها و عدم امکان تشخیص ساز و کار باز شدن آنها به نظر می‌رسد این بالک‌ها ثابت بوده و بنا بر این امکان شلیک این موشک از پرتابگر فعلی تا حدودی قابل توجه خواهد بود.

بالک‌های مدور باز شونده از دور بدنه که در راکت‌های آرش، فجر-2، 3 و 5 مشاهده می‌شود

بالک‌های مدور باز شونده از دور بدنه که در راکت‌های آرش، فجر-۲، ۳ و ۵ مشاهده می‌شود

یکی دیگر از سامانه‌های راکتی موجود در نیروهای مسلح که با تغییرات جدیدی در سال گذشته نمایش داده شد، سامانه راکت‎انداز فلق مستقر بر روی خودروی تاکتیکی است. فلق در اصل به معنی شکافتن چیزی و جدا کردن بعضی از بعضی دیگر است. هر چند خود راکت‎های فلق سلاح‌های با سابقه‌ای بوده و چندان جدید محسوب نمی‎شوند اما سامانه راکت انداز جدید فلق به بهبود کارایی عملیاتی آنها کمک می‎کند. راکت‎های فلق پیکربندی مشابه راکت کوتاه برد ۱۰۷ میلیمتری دارند که شامل یک بدنه استوانه‎ای و بدون بالک است.

راکت‎های دور بردتر مانند آرش و فجر-۳ و ۵ برای پایدار سازی علاوه بر دوران بدنه از بالک‎های باز شونده در انتهای بدنه نیز بهره می‎برند اما در راکت‎های فجر-۱ و فلق-۱ و۲ با توجه به برد کم، تنها از دوران بدنه برای پایدار سازی پرتابه در پرواز استفاده می‎شود. این نکته با توجه به شکل نامتقارن و زاویه‎دار خروجی‎های پیشران فلق-۲ بیشتر آشکار می‎گردد.

راکت فلق-2

راکت فلق-۲

در جدول زیر داده‎های منتشر شده رسمی توسط وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح راجع به انواع اصلی راکت‎های توپخانه‌ای تولید ایران ارائه شده است.

جدول منتشر شده توسط وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح

جدول منتشر شده توسط وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح

همان طور که در جدول مشاهده می‎شود، راکت‎های فلق در دو کالیبر ۲۴۰ و ۳۳۳ میلیمتر ساخته شده‎اند که مشابه کالیبر دو راکت فجر-۳ و ۵ است. از نظر طول بدنه، برد و سرعت دو نمونه فلق بین نمونه‎های کوتاه برد دیگر یعنی فجر-۱ و آرش برد کوتاه قرار می‎گیرند اما میزان محموله انفجاری فلق-۱ بیشتر از کل وزن آرش برد کوتاه است. دو نمونه راکت فلق که به بردهای ۱۰ و ۱۰٫۸ کیلومتر می‎رسند ۵۰ سانتیمتر اختلاف طول دارند که با در نظر گرفتن تغییر قطر آنها اختلاف حجم داخلی پدید آمده، صرف حمل محموله جنگی و پیشران بزرگتر در فلق-۲ شده است.

پرتابگرهای سه فروندی فلق-1

پرتابگرهای سه فروندی فلق-۱

هر دو نمونه راکت‎های فلق دارای سرعت مافوق صوت هستند اما بیشترین سرعت فلق-۲ با وجود پیشران بزرگ‎تر به دلیل جرم و ابعاد بیشتر در حدود ۸۵% سرعت بیشینه فلق-۱ است. پیشران سوخت جامد دو پایه این راکت‎ها به طور متوسط به ترتیب ۱٫۳ و ۱٫۸۵ ثانیه کار می‎کنند و بیشترین ارتفاع پرواز قابل دستیابی آنها در زوایای شلیک خاص ۳۵۰۰ و ۳۲۰۰ متر است.

لحظه شلیک فلق-2، پرتابگر سه فروندی مستقر بر کامیون

لحظه شلیک فلق-۲، پرتابگر سه فروندی مستقر بر کامیون

به طور کلی راکت‎های توپخانه‎ای پرکاربرد ایرانی از برد ۸٫۳ تا ۷۵ کیلومتر را پوشش می‎دهند و نمونه دو مرحله‎ای فجر-۵ به برد ۱۸۰ کیلومتر می‎رسد. این راکت‎ها در رده‎های برد حدود ۲۰ تا ۴۰ کیلومتر دارای دو نمونه سرجنگی سبک و سنگین هستند و در رده برد ۱۰ کیلومتر با در نظر گرفتن راکت‎های فلق-۱و۲ خلأ قدرت تخریب بالا پر می‎شود. برای مثال، راکت فلق-۲ قدرت تخریبی بین فجر-۳ و ۵ را در برد کوتاه در اختیار فرماندهان قرار می‎دهند. سر جنگی ۵۰ کیلوگرمی فلق-۱ و ۱۱۷ کیلوگرمی فلق-۲ می‎توانند به ترتیب شعاع تخریب دستکم ۱۰۰ متر و ۲۰۰ متر را برای این دو نمونه راکت ایجاد کنند و در نتیجه برای انهدام محل استقرار دشمن در خطوط مقدم، این راکت‎ها کارایی بالایی دارند. همچنین مانند سایر راکت‎های ایرانی امکان نصب فیوزهای مختلف روی این راکت‎ها وجود دارد. با توجه به اینکه بخش مهمی از خطای راکت‎ها ناشی از پرتابگر آنها است، ایجاد پرتابگر جدید برای راکت‎های فلق روی خودروی تاکتیکی ممکن است به دلیل کاهش خطاهای ناشی از عملکرد پرتابگر هم باشد ضمن اینکه خودروی تاکتیکی حامل پرتابگرهای فلق-۱ و ۲ قبلاً برای استقرار تسلیحات دیگری مانند توپ‎های ۲۳ میلیمتری پدافند هوایی نیز مورد استفاده قرار گرفته بود و از قابلیت‎های حرکتی بالایی در زمین‎های ناهموار و مناطق عملیاتی برخوردار است.

پرتابگر جدید و ترکیبی راکت‎های فلق 1 و 2 مستقر بر خودروی راهکنشی

پرتابگر جدید و ترکیبی راکت‎های فلق ۱ و ۲ مستقر بر خودروی راهکنشی

پرتابگرهای قبلی این راکت‎ها قابلیت چرخش در دو زاویه برای اجرای هدف گیری را داشتند اما از محدوده‎های حرکتی پرتابگر جدید روی خودروی تاکتیکی اطلاعی در دست نیست. علاوه بر تحرک مناسبی که پرتابگر جدید برای راکت‎های فلق ایجاد کرده بر خلاف قبل که تنها ۳ فروند از یک نوع راکت روی یک وسیله نقلیه نصب می‎شد در پرتابگر جدید، دو فروند از هر دو نوع راکت فلق به کار گرفته شده است. این امر می‎تواند به افزایش انعطاف‎پذیری عملیاتی متناسب با شرایط نبرد کمک نماید زیرا به تناسب ارزش هدف می‎توان هر یک از دو نوع راکت را به کار گرفت. به علاوه با استفاده از خودروی راهکنشی (تاکتیکی) امکان انتقال هوایی پرتابگر توسط هواپیماهای ترابری و بالگرد سنگین بیشتر شده و نیز امکان استقرار پرتابگر در نزدیک‎ترین نقاط به خطوط دشمن و حتی تا حد توان، نفوذ به داخل محدوده آن برای پوشش دادن مناطق مد نظر نیز بالاتر است. به علاوه تحرک بالای پرتابگر به حفاظت از آن در برابر واکنش متقابل دشمن نیز کمک می‎نماید. راکت‎های فلق با توجه به قدرت تخریب بسیار بالای خود (در مقایسه با فجر-۱ و آرش کوتاه برد) از گذشته در کاربردهای دریایی نیز مورد توجه بوده‎اند. پرتابگر ۸ فروندی راکت‎های فلق-۱ نمونه‎ای از سامانه پرتاب دریایی این راکت است. اما به نظر می‎رسد دیگر کاربرد دریایی این راکت‎های قدرتمند در شناور بی‎سرنشین یا مهدی باشد.

شناور بدون سرنشین یا مهدی و محفظه پرتاب راکت فلق

شناور بدون سرنشین یا مهدی و محفظه پرتاب راکت فلق

همانطور که در تصویر بالا دیده می‎شود پرتابگرهای سه فروندی این قایق تندرو با راکت‎های فلق-۱ یا ۲ قابل تطبیق است. با توجه به استحکام شناورهای دریایی بزرگ و ناوهای دشمن، این راکت‎ها با قدرت تخریب بالای خود می‎توانند تأثیر بالاتری نسبت به راکت‎های فجر-۱ داشته باشند زیرا میزان سرجنگی فلق-۱ حدوداً ۶٫۳۳ برابر و سرجنگی فلق-۲ تقریباً ۱۴٫۸ برابر فجر-۱ است. به دلیل ابعاد و وزن بالا، راکت‌های فلق به تعداد محدود روی این شناور نصب می‎شوند و تنها در اسکله قابل بارگذاری در پرتابگر هستند. همچنین وجود تعداد ۳ راکت روی شناور یا مهدی در مقایسه با پرتابگرهای معمول ۱۱ فروندی فجر-۱ ایجاب می‌کند تا برای افزایش احتمال اصابت، قایق تا حد امکان به شناور دشمن نزدیک شود که احتمالاً به دلیل مخاطرات این روش، شناور یا مهدی به صورت بدون سرنشین و کنترل از راه دور مورد استفاده قرار می‌گیرد. خانواده گسترده راکت‎های سطح به سطح ایرانی در گونه‎های مختلف با برد، قدرت تخریب و پرتابگرهای متنوع به طور مؤثری برای ایجاد حجم آتش بالا در اختیار یگان‎های عملیاتی قرار دارند و جنگ‎های گذشته از سال‎های دفاع مقدس تا مقابله با گروهگ پژاک توسط نیروی زمینی سپاه و ایستادگی در برابر تجاوزهای رژیم صهیونیستی در لبنان و غزه و درگیری‌های پس از آن در منطقه گویای تأثیر این راکت‌ها در صورت به کار رفتن در طرح نبرد مناسب است.

مشرق نیوز

لینک کوتاه: http://iranetavana.ir/?p=1554

نظر خود را بنویسید

ایمیل شما نشر نخواهد شد.خانه های ضروری نشانه گذاری شده است. *

*

معادله امنیتی *