آخرین دستاوردها
خانه - خودکفایی - خودکفایی ایران در تولید باتری‎های نظامی نسل جدید + عکس

خودکفایی ایران در تولید باتری‎های نظامی نسل جدید + عکس

در هر موشک یا اژدر ایرانی که به هدفی سطحی یا زیرسطحی برخورد می‎کند، می‌توان نقش باتری‌های تولید متخصصان دفاعی کشورمان را به عنوان سامانه‌ای کوچک اما حساس مشاهده و به آن افتخار کرد؛ باتری‌هایی که اکنون ایران از معدود کشورهای خودکفا در تولید آنهاست. باتری‎ها در اندازه‎های گوناگون به عنوان وسیله‎ای مهم و حساس برای تامین انرژی در بخش‎های مختلف زندگی انسان به کار می‎روند. شاید باتری‎های قلمی را بتوان به عنوان ملموس ترین نمونه برای فعالیت‎های این وسیله نام برد و پس از آن باتری‎های تلفن‎های همراه و یا باتری‎های بزرگی که در خودروها به منظور تامین بخشی از انرژی الکتریکی به کار می‎روند را نیز به این فهرست اضافه کرد.

اما در حوزه دفاعی نیز باتری‎ها حضوری پر رنگ داشته و این حضور در قرن جدید بسیار پر رنگ‎تر شده است و خوب است که بدانید، در این زمینه نیز کشورمان از معدود کشورهای تقریبا خودکفا محسوب می‎شود. در عرصه نظامی تامین انرژی الکتریکی برای سامانه‎های رادیویی، ایجاد روشنایی، تامین نیرو در سامانه‎های اپتیکی موشک‎هایی مثل تاو و یا سری موشک‎های دوش پرتاب و یا باطری‎های تامین کننده انرژی زیردریایی‎ها از جمله استفاده‎های اصلی از باتری‎ها در حوزه‎های مذکور است. باتری در زبان ساده وسیله‎ای است که انرژی آزاد شده از یک فعل و انفعال شیمیایی را به انرژی الکتریکی بدل می‎کند. در مدل‎های قدیمی‎تر باتری‎ها از ماده روی با نشانه شیمیایی Zinc استفاده می‎شده است. بسیاری از باتری‎های امروزی نیز از این ماده به همراه کربن و یا مس برای انجام واکنش و تولید انرژی استفاده می‎کنند.

در دهه‎های قبل، در حوزه‎های نظامی و با توجه به نیاز به انرژی بالا از باتری‎های بزرگی استفاده می‎شد که این باتری‎ها بسیار بزرگ و سنگین بوده و در عین حال قابلیت شارژ مجدد را نیز نداشتند. این مسئله باعث می‎شد که بسیاری از ارتش‎های جهان سالانه هزینه‎های هنگفتی را به منظور ساخت و خرید باتری‎های جدید به منظور جایگزینی با باتری‎های استفاده شده متحمل شوند. اما نسل بعدی از باتری‎ها که قابلیت شارژ مجدد به آنها اضافه شده بود از دو ماده نیکل و کادمیم برای تامین انرژی در باتری استفاده می‎کردند. این نسل از باتری‎ها قابلیت شارژ مجدد را داشتند اما همچنان وزن زیادی داشته، عملکرد آنها در سرما و گرمای غیرمتعارف، شدیدا کاهش پیدا می‎کند.

نکته دیگر این که این دو ماده در کنار هم نوعی ماده سمی را تولید می‎کنند که نگهداری و در نهایت معدوم کردن باتری را به عملی طولانی و خطرناک بدل می‎کند. گام بعدی دیگر در این حوزه که به نوعی انقلابی در صنعت باتری‎های نظامی ایجاد کرد بحث معرفی باتری‎های لیتیومی بود. این باتری‎ها که امروزه کاربردهای فراوانی چه در بخش نظامی و چه غیر نظامی دارند در حقیقت به عنوان پیشرفته ترین گونه از باتری‎هایی که هم اکنون در جهان مورد استفاده قرار می‎گیرند. این باتری‎ها از وزن کمتر و عمر بیشتری نسبت به نمونه‎های قبلی برخوردار بوده و چون قابلیت شارژ مجدد را نیز دارند از توجیه مناسب اقتصادی نیز برخوردار هستند.

لیتیوم سبک ترین فلز است، بیشترین پتانسیل الکتروشیمیایی را داراست و بزرگ ترین ظرفیت انرژی را فراهم می‎کند. یعنی یک چگالی انرژی فوق العاده زیاد. این باطری‎ها دارای بالاترین انرژی وزنی (وات ساعت / کیلوگرم)، بالاترین انرژی حجمی (وات ساعت / لیتر) بوده و یکی از بهترین ذخیره‎های انواع سیستم‎های باطری الکتروشیمیایی هستند که این مزایا دلیل عمده انتخاب‎های نیروهای نظامی برای استفاده از باطری‎های لیتیوم در مصارف گوناگون می باشد. برای نمونه در حال حاضر یکی از اصلی ترین باطری‎های مورد استفاده در ارتش ایالات متحده امریکا باطری‎های لیتیومی مدل BB2590 است که در بخش‌هایی مثل استفاده در بی‎سیم‎های تاکتیکی خصوصا برای گشتی‎های سبک پیاده کاربرد دارد. این باتری به اندازه زیادی وزن بار همراه نیروها را کاهش داده است.

باتری لیتیومی مدل BB2590 ساخت امریکا

باتری لیتیومی مدل BB2590 ساخت امریکا

در جمهوری اسلامی ایران نیز چند سالی است که تلاش‎های گسترده‎ای در حوزه باتری‎ها به نتیجه رسیده است. متولی اصل این بخش در صنعت دفاعی با سازمان توسعه منابع انرژی است که تمامی فعالیت‌های این شرکت و صنایع تابعه آن با استفاده از فناوری‌های روز برای تأمین نیازمندی‌های نیروهای مسلح و سایر مشتریان غیرنظامی در داخل و خارج کشور تحقق می‌یابد. یکی از این تلاش‌ها در حوزه مربوط به باتری موشک مشهور و پر استفاده تاو است. مدل قدیمی‌تر این باتری بزرگ و سنگین بوده و پس از استفاده قابلیت شارژ نداشته است اما امروزه صنایع الکترونیک ایران گونه ای از باتری‎های لیتیومی را برای موشک‎های تاو تولید می‎کند. با مقایسه اندازه این باتری با نمونه قدیمی ساخت امریکا که پیش از این بر روی تاوهای ایرانی استفاده می‎شد می‎توان به اهمیت این طرح پی برد.

شارژر باتری قدیمی موشک تاو

شارژر باتری قدیمی موشک تاو

باتری لیتیومی قابل شارژ موشک تاو  و موشک سهند ساخت ایران

باتری لیتیومی قابل شارژ موشک تاو و موشک سهند ساخت ایران

همچنین باتری قابل شارژ موشک دوش پرتاب سهند نیز از دیگر تولیدات ایران است که با استفاده از آن می‎توان بهروری این سامانه موشکی را افزایش داد و نشان می‎دهد که متخصصان دفاعی کشورمان برنامه ریزی دقیق و مناسبی را برای خودکفایی در تولید باتری‎های موشک‎های ضدزره یا موشک‎های دوش پرتاب انجام داده اند.

خودکفایی ایران در تولید باتری زیردریایی

اما یکی از بخش‎های مهم دیگر که باتری‎ها در آن نقشی حیاتی دارند، بحث زیردریایی‌هاست. همان طوری که اکثر مخاطبین و علاقمندان این حوزه اطلاع دارند جمهوری اسلامی ایران در دهه ۱۳۷۰ شمسی با خرید ۳ فروند زیردریایی کیلو از روسیه به جمع دارندگان شناور زیرسطحی در دنیا پیوست. این زیردریایی‎ها از جمله شناورهای زیر سطحی دیزل الکتریک هستند که برای تامین بخشی از نیروی خود به باتری نیاز دارند. به طور معمول این زیردریایی‎ها با ۲ ردیف ۱۲۰ تایی از باتری مجهز شده اند که وظیفه تامین نیروی موتور الکترونیکی زیردریایی را بر عهده دارند. به گفته مسئولان نیروی دریایی ارتش، صنایع دفاعی ایران موفق شده اند تا با موفقیت این باتری‎ها را نیز در داخل کشور به تولید رسانده و از آنها در زیردریایی‎های مذکور استفاده کنند. البته طبق معمول، این حرکت مثبت ادامه پیدا کرده و در زیردریایی‎های ایرانی غدیر نیز شاهد استفاده از باتری‎های ایرانی هستیم و به نظر می‎رسد زیردریایی‎های کلاس متوسط ایرانی نیز با همین باتری‎های داخلی تغذیه شوند.

 باتری مخصوص زیردریایی کیلو، ساخت ایران

باتری مخصوص زیردریایی کیلو، ساخت ایران

البته در خصوص زیرسطحی باید منتظر بود چون که بر اساس گفته‎های وزیر دفاع جدید کشور، زیردریایی‎های فاتح به عنوان نسل جدیدی از زیردریایی‎های ایرانی در طی ۱۰۰ روز آینده رونمایی خواهند شد. با توجه به این که مسئولان نیروی دریایی ارتش پیش از این از افزایش زمان ماندگاری این زیردریایی‎ها نسبت به نمونه‎های قبلی در زیر آب خبر داده بودند، این نشانه می‎تواند خبری غیر مستقیم از افزایش توان باتری‌های زیرسطحی ایرانی باشد همچنان که امیر دریادار بیغم جانشین فرمانده نداجا در گفت و گو با رسانه‌ها از ماندگاری ۳۵ روزه فاتح ایرانی در زیر آب خبر داده بود.

باید توجه کرد که نسل قبلی زیردریایی‌های ایرانی یعنی کلاس غدیر از جمله زیردریایی‌های سبک است که ماندگاری آنها در حدود دو هفته است و عدد ۳۵ روز یا به عبارتی پنج هفته در دریا نشان از افزایش بیش از دو برابری میزان ماندگاری زیرسطحی‌های ایرانی است که این نیز آماره‌ای از افزایش توان باتری‌های این زیردریایی ایرانی است. بخش دیگری از باتری‎های مورد نیاز برای عملیات‎های زیر آبی نیز با باتری‎های سری VRLA که گستره ای از ۶۵ الی ۴۲۰ آمپر را در بر می‎گیرد نیز در داخل تولید می‎شود. به طور معمول زیردریایی‎های کلاس کیلو روسیه که در نیروی دریایی ارتش کشورمان نیز مورد استفاده قرار می‎گیرند با دو ردیف ۱۲۰ تایی از باتری مجهز شده‌اند که وظیفه تأمین نیروی موتور الکترونیکی زیردریایی را بر عهده دارند و حال، صنایع دفاعی کشورمان موفق شده اند این باتری‎ها را نیز در داخل کشور به تولید برسانند.

باتری‎های سری VRLA ساخت ایران

باتری‎های سری VRLA ساخت ایران

اما تنها بحث تامین نیروی زیردریایی نیست که به مسئله باتری ارتباط دارد. اژدرها نیز به عنوان سلاح اصلی زیردریایی‎ها از باتری برای تأمین نیروی الکترونیک به منظور سامانه پیشران خود بهره می‎برند. خوشبختانه در این نیز صنایع دفاعی کشور دست پر ظاهر شده است و با تولید باتری‎هایی موسوم به سری M-1 انرژی مورد نیاز اژدرهای ایرانی را تامین می‎کند و هر اژدر ایرانی که به هدفی سطحی یا زیرسطحی برخورد می‎کند، می‎توان نقش این سامانه کوچک اما حساس را در موفقیت آن لمس کرد. این باتری ایرانی از ترکیب سرب و روی برای تامین انرژی استفاده کرده و می‎تواند جریان به توان ۱۰۰۰ آمپر را تولید کند.

باتری M1، ساخت ایران

باتری M1، ساخت ایران

تولید باتری‎های حرارتی در ایران

نسل بعدی باتری‎هایی که توسط صنایع دفاعی ایران تکمیل شده است از نوع حرارتی می‎باشد. تاریخچه این باتری‎ها به زمان جنگ دوم جهانی و آلمان نازی بر می‎گردد. برای اولین بار آلمان‎ها از این گونه از باتری‎ها در دو موشک معروف وی – ۱ و وی – ۲ بهره بردند. پیل‎های حرارتی مهم‎ترین جزء باتری حرارتی به شمار می‌آیند. باتری‎های حرارتی، باتری‎هایی هستند که به خاطر دارا بودن یک سری ویژگی‎های منحصر به فرد، برای استفاده در اهداف نظامی کاملا مناسب می‌باشند. در این مقاله پیل‎های حرارتی معرفی و طبقه بندی می‌شوند. سپس اجزای پیل‎های حرارتی شامل آند، کاتد و الکترولیت این پیل‎ها و مواد تشکیل دهنده آنها معرفی می‌شود. باتری حرارتی یک منبع تولید کننده جریان الکتریکی است که به علت دارا بودن چگالی جریان بالا و قابلیت اطمینان زیاد و عمر طولانی، به منظور تأمین جریان الکتریکی مورد نیاز در سلاح‎های نظامی بکار می‌روند. این جریان الکتریکی به وسیله تعدادی پیل تولید می‌شود. بر حسب این که جریان مصرفی مورد نیاز چقدر باشد، تعداد پیل‎ها ، نحوه آرایش آنها به صورت سری یا موازی و نیز ابعاد الکترودها متفاوت خواهد بود. این باتری‎ها در دو گونه لیتیومی و کلسیومی ساخته می‎شوند.

باتری‎های حرارتی ساخت هند

باتری‎های حرارتی ساخت هند

باتری‎های حرارتی ساخت ایران

باتری‎های حرارتی ساخت ایران

بعد از انتقال این تکنولوژی به امریکا به سرعت از آن در سامانه‎های گوناگون موشکی مثل موشک ضد زره تاو و موشک هوا به هوای سایدوایندر نیز استفاده شد. امروزه نیز از این نوع از باطری‎ها در موشک‎هایی مثل سری پاتریوت و یا تام هاوک در امریکا استفاده می‎شود. این نوع از باتری‎ها بیشتر برای تامین انرژی الکتریکی لازم برای سامانه‎های هدف گیری و الکترونیک به کار رفته در موشک‎ها استفاده می‎شوند. این باتری‎ها همچنین انتخابی مناسب برای تامین نیروی مورد نظر سامانه‎های پیشران در گلوله‎های توپ و همچنین مهمات هدایت شونده می‎باشد. مزیت دیگر این باتری‎ها عدم نیاز آنها به نگهداری ویژه و قابلیت انبار شدن برای مدت طولانی است. این خانواده از باتری‎های ایرانی توان تامین نیرو در بازه ۲ تا ۳۰ ولت و جریانی تا قدرت ۲۰ آمپر برای مدت زمانی بین ۱۸ تا ۱۵۰ ثانیه را دارا می‎باشند. در باتری ایرانی از ترکیب واشرهای حرارت‎زا و فیتیله‎های تاخیری برای ذوب الکترولیت‎ها تامین انرژی به کار می‎رود.

خودکفایی ایران در تولید باتری‎های پیشرفته روی – نقره

اما آخرین دستاورد صنایع دفاعی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران باتری‎های روی – نقره است. در این باتری‎ها از نقره به عنوان الکترود مثبت و از روی به عنوان الکترود منفی استفاده می‎شود. این باطری‎ها در اندازه‎های مختلف، از سایز بسیار کوچک برای استفاده در وسایلی مثل ساعت‎های مچی و دوربین‎های عکاسی و فیلم برداری تا گونه‎های بزرگ در زیردریایی‎ها و یا سفینه‎های فضایی استفاده می‎شود. زیردریایی‎های تهاجمی کلاس آلفا، ساخت شوروی سابق یکی از زیردریایی‎های بودند که از این باطری در کنار راکتور هسته‎ای خود برای تامین نیرو بهره می‎بردند. امروزه در سفینه‎های فضایی از این باتری‎ها به عنوان منبع ثانویه تامین نیرو استفاده می‎شود.

نکته مثبت دیگر در مورد این باتری‎ها این است که فرایند تولید الکتریسیته در این باتری‎ها در بستری بر پایه آب انجام شده و احتمال آتش گرفتن این پیل‎ها وجود ندارد. این نکته در حوزه ایمنی خصوصا برای استفاده در وسایل حساسی مثل زیردریایی‎ها بسیار مهم و حیاتی می‎باشد. انواع اژدرها و موشک‎ها نیز از دیگر سخت افزارهای نظامی می‎باشند که می‎توان در آنها از باتری‎های سری روی – نقره استفاده کرد. در عین حال و پس از پایان عمر این باتری این امکان وجود دارد که نقره به کار رفته در این باتری‎ها که فلز با ارزشی محسوب می‎شود نیز، دوباره بازیابی شده و مورد استفاده قرار بگیرد.

از سوی دیگر تجهیزات الکترونیک و مخابراتی جدیدی که نیروها مسلح کشورمان به آن دست پیدا کرده اند نیز از باتری‎های ایرانی بهره می‎برد. به عنوان مثال بیسیم دستی فدک که با ۲ باند مجزا، پایداری فرکانس و با شعاع پوشش آنتن ۳۶۰ درجه از جمله آخرین دستاوردهای اعلام شده نیروی زمینی ارتش است و با یک باتری می‎تواند قریب ۱۰ ساعت در خدمت نقل و انتقال امن اطلاعات کاربران باشد، از باتری‌های ایرانی بهره می‎برد. شاید نقش و اهمیت باتری در مقایسه با بسیاری از دستاوردهای نیروهای مسلح و متخصصان صنعت دفاعی، کوچک و ساده تر به نظر برسد اما ورود به عرصه‎هایی چون تولید باتری موشک‎ها، زیردریایی‎ها و اژدرهای ایرانی، این نوید را داده است که حتی در کوچک‎ترین و البته حساس‎ترین حوزه‎ها نیز خودکفایی و خوداتکایی امری است که هم ضرورت آن احساس شده است و هم نتیجه آن عیان.

باتری‎های پیشرفته روی - نقره ساخت ایران

باتری‎های پیشرفته روی – نقره ساخت ایران

خبرگزاری مشرق نیوز

لینک کوتاه: http://iranetavana.ir/?p=2265

نظر خود را بنویسید

ایمیل شما نشر نخواهد شد.خانه های ضروری نشانه گذاری شده است. *

*

معادله امنیتی *