آخرین دستاوردها
خانه - دستاوردها و اختراعات - ارتباط صنعت و دانشگاه هدف اصلی سازمان بسیج علمی، پژوهشی و فناوری

ارتباط صنعت و دانشگاه هدف اصلی سازمان بسیج علمی، پژوهشی و فناوری

مهندس علیرضا جامی رئیس سازمان بسیج علمی – فناوری و پژوهشی خراسان رضوی در گفت و گویی اختصاصی با ایران توانا، به تشریح اهداف کلان و معرفی سازمان علمی بسیج پرداخت. مهندس جامی در ابتدا با اشاره به این که اگر بخواهیم سازمان بسیج علمی – فناوری و پژوهشی کشور را معرفی بکنیم و بعد به استان خراسان رضوی برسیم، گفت: باید رجوع کنیم به تاریخچه تاکیداتی که مقام معظم رهبری در حوزه علم و فناوری داشتند. این تاریخچه حداقل به دوره اول ریاست جمهوری آقای هاشمی بر می‎گردد. حضرت آقا در یکی از دیدارهایشان در دولت وقت آقای هاشمی تاکید کردند که مسئله علم و فناوری و پژوهش و ارتباط صنعت و دانشگاه نیازمند یک دستگاه فرا وزارت خانه ایست تا بتواند این خلا بین صنعت و دانشگاه را پر نماید که باید در ساختار ریاست جمهوری یک معاونت ایجاد می‎شد. ایشان تاکید کردند که وزارت صنایع و وزارت علوم نمی‎توانند این مهم را به نحو احسن انجام دهند. مقام معظم رهبری چندین مرتبه بر این مسئله تاکید کردند اما متاسفانه توجهی از جانب مسئولان نشد.

در دوره ریاست جمهوری آقای خاتمی، چندین بار به شخص آقای خاتمی فرمودند که باز هم اجرا نشد. در دوره‎ی اول ریاست جمهوری آقای احمدی نژاد، سال ۱۳۸۵ این مهم اجرایی شد و معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری برای نخستین بار تاسیس شد. این معاونت حرکت بسیار خوب و رو به رشدیست که در ذیل این معاونت بنیاد ملی نخبگان شکل گرفت. هنوز به معنای واقعی به اهداف خود در حوزه ارتباط صنعت و دانشگاه نرسیدیم، ولی در مجموع حرکت خوبی در ساختار ریاست جمهوری شکل گرفت. در مجموعه سپاه و بسیج هم این ضرورت اجرای دستور مقام معظم رهبری توسط فرمانده محترم کل سپاه دریافت شد و نهایتا منجر به تاسیس سازمان بسیج علمی – پژوهشی و فناوری کشور در سال ۱۳۸۶ شد. یعنی حدودا یکسال بعد از شکل گیری معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری آغاز به کار کرد که این سازمان هم مجموعه ای از اهداف این معاونت را دنبال می‎کند. لذا سازمان مرکزی بسیج علمی – پژوهشی و فناوری ابتدا در تهران و در سال ۱۳۸۷ در خراسان رضوی شکل گرفت و به عنوان یک سازمان ستادی تحت الذیل سپاه امام رضا (ع) در حال فعالیت است.

حجم انبوه عرضه در دانشگاه و حجم انبوه تقاضا در صنعت

بنابراین یکی از اهداف اصلی سازمان بسیج علمی – پژوهشی و فناوری رفع گلوگاه ارتباط صنعت و دانشگاه است. ما در هر کدام از دو بخش صنعت و دانشگاه وارد می‎شویم، شاهد حجم انبوهی از عرضه و تقاضا هستیم. در بخش دانشگاه شاهد عرضه مخترعین، پژوهشگران و مبتکرین دانشجو هستیم. یعنی بالای ۹۵% مراجعین ما در سازمان دانشجویان هستند. تعداد محدودی هم اساتید دانشگاه هستند. بنابراین عرضه دانشگاه که یک طرف ارتباط است، عرضه علم و فناوری، اختراع و پژوهش است. حالا به سمت دیگر ارتباط یعنی صنعت می‎رویم. در اینجا صنعت به معنای عام کلمه در نظر گرفته می‎شود که شامل بخش‎های مختلفی از جمله: کشاورزی، ساختمان سازی، صنایع فلزی، تولیدی، خدماتی و …. که به طور کل شامل تمامی تولیدات و مصنوعات بخش صنعت می‎باشد. هر کدام از بخش‎های مختلف صنعت تقاضاهایی دارند. وقتی وارد عرصه تقاضا می‎شویم، با کارخانجات صنعتی که نیازمند علم و فناوری و خدمات فنی و مهندسی هستند، مواجه می‎شویم. خیلی از کارخانجات مراجعه کردیم و می‎گویند خط تولیدشان مشکل دارد. مثلا کارخانه فرش مشکل بالا بودن ضایعات خط تولید داشته که تقاضامند حل مشکل از جانب تیم‎های دانشگاهی و شرکت‎های دانش بنیان بوده است و حاضر بود پول بیشتری علاوه بر دستمزد به متخصصان داخلی پرداخت کنند.

وجود منابع مالی در صنعت

در اینجا باید توجه کرد که پول و سرمایه در بخش صنعت وجود دارد که حاضرند در ازای علم و دانش پروژه‎هایی تعریف کنند و هزینه‎های پروژه را پرداخت کنند تا دانشگاه اجرا کند. در عمل یک بازی برد – برد در بخش عرضه و تقاضا خواهیم داشت که این اتفاق هنوز به طور کامل اجرا و پیاده سازی نشده است و ما هنوز نتوانستیم بین این دو بخش ارتباط لازم را برقرار کنیم. پژوهش هم خارج از این موضوع نیست. یعنی پژوهش‎ها در راستای نیاز صنعت باشد که ایجاد ارتباط بین صنعت و دانشگاه محقق می‎شود که در عمل همانند اتصال لامپ به برق است که باعث روشنایی می‎شود. یعنی بلافاصله چراغ پژوهش کشور روشن می‎شود. پروژه از سمت صنعت تعریف می‎شود و تیم‎های اجرایی از دانشگاه انتخاب شده و پروژه را اجرا می‎کنند و با این کار عملا کشور به سمت توسعه علمی حرکت خواهد کرد. بنابراین بحث ارتباط صنعت و دانشگاه بحث بسیار مهمی‎است.

مهندس علیرضا جامی، رئیس سازمان بسیج علمی – فناوری و پژوهشی خراسان رضوی

مهندس علیرضا جامی، رئیس سازمان بسیج علمی – فناوری و پژوهشی خراسان رضوی

توسعه علم و فناوری، زیر ساخت اصلی توسعه اقتصادی

زیر ساخت توسعه اقتصادی هم همین توسعه علم و فناوری است. مستحضر هستید که در تمام دنیا آن کشورهایی پیشرفت و توسعه اقتصادی داشته اند که به بحث علم و توسعه فناوری اولویت و اهمیت داده اند. خوب است که در اینجا یک مکث بکنیم و برگردیم به زمان رضاشاه، البته من این موضوع را در سخنرانی‎های مختلف عرض کردم ولی باز هم گفتن آن خالی از لطف نیست. در زمان رضاشاه آقای پروفسور حسابی یک دانش آموزی است که به همراه مادر و برادرش برای ادامه تحصیل به خارج از کشور سفر می‎کند. بماند که وقایع سختی بر ایشان می‎گذرد و در نهایت ایشان در زمان دانشجویی شاگرد آقای انیشتن می‎شود. آقای پروفسور حسابی یک نظریه داشتند که در خصوص ذرات فلزی بوده است که برای بررسی طرح خود نیازمند امکانات و منابعی بودند که آقای انیشتن ایشان را به یکی از دانشگاه‎های امریکا معرفی می‎کند. روز اولی که دکتر حسابی وارد آن مرکز تحقیقاتی می‎شود یک اتاق در اختیارشان می‎گذارند و با یک منشی یا همان تلفنچی که در اختیار آقای حسابی باشد و می‎گویند هر مشکلی بود با منشی در میان بگذارید. دکتر حسابی پشت میز خود می‎نشیند و وقتی که کشوی میز را باز می‎کند یک دسته امضا شده بدون مبلغ و تاریخ را مشاهده می‎کند.

شاید با خودش فکر می‎کند که این دسته چک مربوط به محقق قبلی بوده است که به اشتباه در کشو جامانده است. مسئله را به منشی می‎گویند و منشی در پاسخ می‎گوید جناب حسابی اشتباهی رخ نداده است و کسی دسته چک را جا نگذاشته است، بلکه این دسته چک برای شماست تا هر نیازی در این مدت برای پیشبرد طرح دارید بدون فوت وقت خریداری نمائید. بعد از مدتی دکتر حسابی نیازمند مقداری طلا برای انجام آزمایشات خود می‎شود و مسئله را با منشی در میان می‎گذارد، چون تهیه طلا کمی سخت تر بوده است. فردا صبح که به دفتر مراجعه می‎کند روی میز خود یک شمش طلا می‎بیند.

سرمایه گذاری امریکا و انگلیس در علم و فناوری با غارت منابع مالی کشورها

بعد با بررسی‎های ما این مسئله مشخص شد که امریکایی‎ها و انگلیسی‎ها با غارت کشورها و نفت ایران منابعی را برای انجام پروژه‎های تحقیقاتی خود فراهم می‎کردند. اکثر کشورها را به استثمار خود در آوردند و منابع حاصل را صرف علم و پژوهش کردند و این جلو افتادگی آنها در زمینه علم و اقتصاد یک عقبه‎ی ۱۰۰ ساله دارد و نتیجه‎ی این ۱۰۰ سال چیزی است که الآن به آن رسیده اند. ما باید از این تجربیات استفاده کنیم. چراکه هم اکنون شرکت‎های دانش بنیان ما مشکل نقدینگی دارند، یک استاد دانشگاه برای تامین بودجه‎ی طرح پژوهشی اش باید یک تا دو سال صبر کند تا دانشگاه بودجه‎ای به او اختصاص دهد. کلید حل این مشکل ارتباط صنعت و دانشگاه است. پول و سرمایه در صنعت، پروژه و علم و فکر و فناوری در دانشگاه‎هاست. اگر ما بتوانیم نهادها و سازمان‎های مختلف را درگیر این مسئله کنیم شاید بتوانیم بخشی از مشکلات را حل کنیم. بعضا گفته می‎شود که سازمان علمی – پژوهشی و فناوری بسیج دچار موازی کاری با پارک‎های علمی و فناوری و معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری شده است ولی آنقدر کار روی زمین مانده و آنقدر عقب هستیم و در بین صنعت و دانشگاه خلا ایجاد شده است که به هیچ وجه موازی کاری وجود ندارد.

چون حجم عرضه و تقاضا به قدری بالاست که علاوه بر این سازمان‎ها باید بخش خصوصی نیز وارد عمل شود و شرکت‎های تحقیقاتی و مشاوره ای باید با حضور پر رنگ اساتید و مدیران توانمند تاسیس شوند تا تقاضای بخش صنعت را بگیرد و به دانشگاه واگذار کند و در نحوه اجرای آن نظارت کند. حتی در کشورهای اروپایی هم به این صورت عمل می‎شود که یک شرکت واسط میان صنعت و دانشگاه وجود دارد که ما هنوز از این نوع شرکت‎ها نداریم. بنابراین در تمامی ساختار سازمان بسیج علمی – پژوهشی و فناوری اهداف و برنامه‎ها در راستای تحقق این هدف کلان است. تحت الذیل این سازمان برای دستیابی به هدف اصلی، مراکزی را ایجاد کردیم:

مرکز امور مخترعین

مرکز امور مخترعین را راه اندازی کردیم. تمامی مخترعین و مبتکرین طرح و ایده‎های خود را به این مرکز می‎آورند. در نتیجه ما یک بانک عرضه خواهیم داشت.

مراکز رشد

هفت مرکز رشد در خراسان رضوی تاسیس کردیم که چهار واحد آن در مشهد، دو واحد در سبزوار و یک واحد در گناباد مستقر هستند که این مراکز رشد، ایده اولیه را گرفته و با هم فکری با مخترع ایده، اولیه را رشد داده تا با بررسی و تحقیق، رفع عیب در نهایت تبدیل به محصول شود.

مراکز هدایت و حمایت از تحقیقات کاربردی

چهار مرکز هدایت و حمایت از تحقیقات کاربردی تاسیس کردیم که هم اکنون دفتر این مرکز در دانشگاه فردوسی مستقر است. این مرکز در واقع وظیفه تحقیقات کاربردی را بر عهده دارد که باز هم یکی از وظایف اصلی آن ارتباط صنعت و دانشگاه است. یعنی این مرکز با مراجعه به صنعت نیازهای آنان را جمع آوری و در قالب طرح و پژوهش در اختیار محققان و مخترعان دانشجو قرار می‎دهد و طرح‎ها را می‎بایست مدیریت و بر نحوه اجرا نظارت کند.

خانه نخبگان

خانه نخبگان را در مشهد تاسیس کردیم که اندیشمندان و نخبگان و متفکرین در این مرکز گرد هم می‎آیند و در راستای سیاست گزاری‎های کلان و در بحث‎های راهبردی و تدوین برنامه‎های استراتژیک نظر می‎دهند و موضوعات مختلف را مورد بررسی کارشناسی قرار می‎دهند. یکی از فعالیت‎های این مرکز بررسی نیازهای اساسی استان خراسان رضوی می‎باشد که در سال ۱۳۹۲ انجام شد و نزدیک به ۳۰۰ مسئله‎ی اساسی و اصلی استان جمع آوری شد که برای هر موضوع راهکارهای پیشنهادی ارائه و دستگاه‎های متولی نیز مشخص شد. به طور مثال بحث تامین آب خراسان رضوی یک گلوگاه استراتژیک و بسیار مهم است که در این مجموعه به طور کامل بررسی شد که باید نتایج این تحقیقات مورد استفاده استانداری، فرمانداری، شهرداری و دانشگاه‎ها قرار گیرد. به طور مثال دانشگاه‎ها پایان نامه‎ها را به موضوع آب آشامیدنی اختصاص دهند و استانداری امکانات اصلاح الگوی مصرف را در پیش گیرد. پس این مرکز، یک مرکز راهبردی با دید کلان است.

صندوق‎های خطر پذیر‎

از دیگر اهداف ما حل مشکل‎های شرکت‎های دانش بنیان است که باید با تاسیس صندوق‎های خطر پذیر حل شود تا بتوان منابع مورد نیاز طرح‎ها را فراهم کرد که عملا ما در کشور صندوق خطر پذیر نداریم. حل مشکل نقدینگی شرکت‎های دانش بنیان با سرمایه گذاری صندوق‎های خطر پذیر و … این‎ها کلیتی بود از وظایف و اهداف سازمان بسیج علمی – پژوهشی و فناوری کشور و خراسان رضوی که گفته شد. در حال حاضر با توجه به تاکیداتی که مقام معظم رهبری در سیاست‎های کلان علم و فناوری کشور در ۱۳۹۳/۰۶/۲۹ ابلاغ کردند و ما این را در دستور کار قرار دادیم و می‎خواهیم این سیاست‎ها را تبیین، تجزیه و تحلیل کنیم و بر اساس این سیاست‎ها در واقع با دو رویکرد گفتمان سازی و ترویج علم و فناوری در شبکه بسیج و در رویکرد دوم اقدام سازی و اجرای برنامه‎های عملیاتی، برای اجرایی کردن سیاست‎های علمی و فناوری عمل خواهیم کرد.

تامین منابع مالی شرکت‎های دانش بنیان

یکی از مشکلاتی که در حوزه علم و فناوری داریم تامین منابع مالی است که برای شرکت‎های دانش بنیان بسیار مهم است. ما همیشه عرض کردیم که در جنگ تمام عیار اقتصادی با استکبار جهانی که حضرت آقا از زمستان سال ۱۳۹۰ این جنگ را اعلام کردند که فشنگ ما در مقابل دشمن پول است. پول یعنی یک منبع مالی. پول در جنگ اقتصادی و علمی باید برای سربازان علمی کشور به کار گرفته شود. ما این ایده را داریم که بتوانیم با کمک‎های مردمی، با استفاده از سهم وقف در استان و با استفاده از سهم خیرین و صاحبان خیریه بتوانیم منابع مالی را به سمت حوزه علم و فناوری جهت دهی کنیم. اگر بتوانیم صندوق‎هایی ایجاد کنیم که این منابع را به کار بگیریم و این مهمات و فشنگ‎ها را به پشت خاکریز برسانیم تا جنگجویان علمی و اقتصادی کشور از آنها استفاده کنند، منظور از پشت خاکریز همین شرکت‎های دانش بنیان، مخترعین و مبتکرین هستند. واحدهای R&D کارخانجات نیز در همین صف هستند. اینها خلاصه‎ای از اهداف، عملکرد و برنامه‎های سازمان بسیج علمی – پژوهشی و فناوری خراسان رضوی بود.

ایران توانا

لینک کوتاه: http://iranetavana.ir/?p=2976

نظر خود را بنویسید

ایمیل شما نشر نخواهد شد.خانه های ضروری نشانه گذاری شده است. *

*

معادله امنیتی *